درک و تجربه دانشجومعلمان از هویت حرفه‌ای معلمی در فرایند آموزش رسمی؛ پژوهشی به روش پدیدارشناسی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دکتری مدیریت، دانشگاه فرهنگیان خراسان شمالی

چکیده

پیشینه و اهداف: پژوهش حاضر با هدف تبیین و واکاوی درک و تجربه زیسته دانشجومعلمان از هویت حرفه‌ای معلمی در فرایند آموزش رسمی، با استفاده از رویکرد پدیدارشناسی انجام شد. روش‌ها‌: این پژوهش کیفی، بر پایه سنت پدیدارشناسی طراحی گردید تا معنا و ماهیت تجربه‌های واقعی معلمان آینده را از منظر زیست‌شده آنان آشکار سازد. جامعه آماری شامل کلیه دانشجومعلمان دانشگاه فرهنگیان استان خراسان شمالی بود که حداقل دو نیمسال تجربه کارورزی در مدارس داشتند. از این جامعه، ۱۶ نفر (۸ زن و ۸ مرد) به‌صورت هدفمند تا رسیدن به اشباع نظری انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق نیمه‌ساختاریافته گردآوری و با روش کلایزی در چند سطح تحلیل شد تا مضامین اصلی از دل روایت‌های زیسته استخراج گردد. یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد که هویت حرفه‌ای معلمی فرایندی پویا و چندلایه است که تحت تأثیر عوامل گوناگونی چون تجربه‌های میدانی، تعاملات اجتماعی با استادان و هم‌کلاسان، الگوبرداری از معلمان راهنما و تجربه هیجانات و چالش‌های روانی–عاطفی شکل می‌گیرد. مضامین اصلی شامل تعهد حرفه‌ای، گسست میان نظر و عمل، رشد ذهنی–هیجانی و نوآوری در نقش معلمی بودند که هر یک در بستر بازاندیشی و استمرار تجربه معنا یافتند. نتیجه‌گیری: نتایج نشان داد شکل‌گیری هویت حرفه‌ای در بستر تجربه‌های واقعی کارورزی، تعامل مستمر با استادان راهنما و مواجهه با موقعیت‌های آموزشی و عاطفی مدرسه آغاز می‌شود و با دریافت بازخورد و بازتاب تجربیات حرفه‌ای، به بازتعریف و رشد مداوم می‌انجامد. این فرایند، موجب افزایش مسئولیت‌پذیری، خودآگاهی حرفه‌ای و ابتکار عمل در تدریس می‌شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Understanding and Experiencing Student Teachers’ Professional Identity in the Formal Education Process: A Phenomenological Study

نویسنده [English]

  • امین امانی
PhD in Educational Management, Farhangian University of North Khorasan
چکیده [English]

Background and Objectives: The present study aimed to explain and explore student teachers’ understanding and lived experience of professional teacher identity within formal education using a phenomenological approach. Methods: This qualitative research, grounded in the phenomenological tradition, sought to uncover the meaning and essence of future teachers lived experiences. The population included student teachers at Farhangian University of North Khorasan Province who had completed at least two semesters of practicum. Sixteen participants (eight females and eight males) were purposefully selected until theoretical saturation was reached. Data were collected through in-depth semi-structured interviews and analyzed using Colaizzi’s multi-level method. Findings: Professional teacher identity emerged as a dynamic, multilayered process shaped by field experiences, social interactions, mentor modeling, and emotional–psychological factors. Main themes included professional commitment, theory–practice gap, cognitive–emotional growth, and innovation in teaching, each gaining meaning through reflection. Conclusion: The identity formation began through real practicum experiences and mentor interactions, strengthened by feedback and reflection, leading to continuous growth. This process enhanced responsibility, professional self-awareness, and initiative, offering guidance for improving teacher education and practicum programs.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Formal Education
  • Lived experience
  • Phenomenology
  • Professional teacher identity
  • Student Teacher